Hoofdbescherming

Hoofdbescherming wordt gebruikt om hoofdletsel te voorkomen, bijvoorbeeld door vallende of stotende voorwerpen. In veel werksituaties is het dragen van een veiligheidshelm verplicht.

De keuze voor de juiste helm moet altijd gebaseerd zijn op de risico’s in het werk. Daarbij zijn niet alleen de norm en CE-markering belangrijk, maar ook pasvorm, comfort en correct gebruik.

Normering en wetgeving

De actuele norm voor industriële veiligheidshelmen is EN 397:2025. Deze norm vervangt de eerdere versie EN 397:2012+A1:2012 en geldt voor veiligheidshelmen die in de EU worden gebruikt.

Veiligheidshelmen moeten daarnaast CE-gemarkeerd zijn en voldoen aan de Europese PBM-verordening (EU) 2016/425.

Opbouw en pasvorm van de veiligheidshelm

Een veiligheidshelm moet goed op het hoofd passen en stevig blijven zitten. De helmschaal moet licht van gewicht zijn, glad aan de buitenzijde en vrij van beschadigingen.

Tussen het hoofd en de helmschaal moet voldoende ruimte zitten om energie bij een impact te kunnen opvangen. Het binnenwerk is verstelbaar, handmatig of met een draaiknop. Een zweetband verhoogt het draagcomfort.

Ventilatiegaten kunnen het comfort verbeteren, maar zijn niet altijd geschikt, bijvoorbeeld bij elektrische risico’s.

Type 1 en Type 2 veiligheidshelmen

Binnen EN 397:2025 wordt onderscheid gemaakt tussen twee typen veiligheidshelmen.

• Type 1 beschermt vooral tegen impact op de kruin.
• Type 2 beschermt tegen impact op én naast de kruin en biedt extra bescherming bij zijdelingse impact.

Type 2 sluit beter aan bij werksituaties met verhoogd val- of impactrisico.

Kinband en retentiesysteem

Afhankelijk van het helmtype en het risico kan een kinband nodig zijn.

Bij Type 1 moet de kinband juist loslaten bij een bepaalde kracht om verstikkingsgevaar te voorkomen.
Bij Type 2 is de kinband verplicht en moet deze de helm bij een val of klap goed op zijn plaats houden.

Accessoires op de veiligheidshelm

Aan een veiligheidshelm kunnen accessoires worden bevestigd, zoals gehoorbescherming, een gelaatsscherm of een lamp. Gebruik hierbij altijd accessoires die door de fabrikant zijn getest en goedgekeurd voor combinatie met de helm.

Het combineren van producten van verschillende merken kan de beschermingsprestatie verminderen en wordt afgeraden.

Levensduur van veiligheidshelmen

Veiligheidshelmen hebben een beperkte levensduur. Deze wordt beïnvloed door gebruik, UV-licht en chemische belasting.

Gemiddeld geldt:

• Polyethyleen: ± 3 jaar
• ABS of polycarbonaat: ± 5 jaar
• Textielfenol: ± 8 jaar
• Glasvezel: ± 10 jaar

Veel helmen hebben een productiedatum of UV-indicator. Verkleuring of overschrijding van de gebruiksduur betekent dat de helm vervangen moet worden.

Ook het binnenwerk heeft een beperkte levensduur en slijt door zweet en huidvetten. Na een zware impact moet een veiligheidshelm altijd worden vervangen, ook als er geen zichtbare schade is.

Onderhoud en controle

Goed onderhoud verlengt de levensduur en zorgt voor betrouwbare bescherming. Bewaar veiligheidshelmen op een koele, droge en donkere plaats en niet los in de auto of in direct zonlicht.

Reinig de helm met water en milde zeep. Gebruik geen oplosmiddelen. Controleer regelmatig de helmschaal, het binnenwerk, het verstelsysteem en de kinband. Bij twijfel: vervangen.

Aanvullende normen en toepassingen

Afhankelijk van de risico’s kunnen aanvullende normen nodig zijn:

• EN 50365 voor elektrische risico’s
• EN 14052 voor een hoger beschermingsniveau bij zware industrie
• EN 12492 bij werken op hoogte (in combinatie met EN 397:2025 Type 2)

De keuze voor aanvullende normen moet altijd worden onderbouwd vanuit de RI&E.

Industriële stootpetten

Een industriële stootpet biedt bescherming tegen lichte stoten, bijvoorbeeld bij laaghangende obstakels. Een stootpet is geen veiligheidshelm en mag alleen worden gebruikt als er geen risico is op vallende voorwerpen.

Of een stootpet of een veiligheidshelm nodig is, blijkt altijd uit de RI&E.

De juiste helm kiezen

Welke hoofdbescherming nodig is, hangt af van het werk, de omgeving en de risico’s. Uit de RI&E blijkt welk type helm en welke aanvullende normen van toepassing zijn.

Een deskundige leverancier kan helpen bij het maken van de juiste keuze, zodat aantoonbaar veilige en passende hoofdbescherming wordt ingezet.