Gehoorbescherming

Gehoorschade ontstaat vaak ongemerkt. Het begint met minder goed verstaan, vooral in een lawaaiige omgeving. Als je op het werk regelmatig met stemverheffing moet praten, is dat meestal een teken dat het geluidsniveau te hoog is.

Gehoorschade door lawaai is meestal blijvend. Dit kan leiden tot tinnitus, slechthorendheid, verminderde concentratie en een grotere kans op ongevallen.

Risico’s van lawaai op het werk

Langdurige blootstelling aan lawaai is een belangrijke oorzaak van gehoorschade. Ook korte, harde geluidspieken, zoals schoten, explosies of spijkerpistolen, kunnen direct gehoorverlies veroorzaken. In extreme gevallen kan zelfs het trommelvlies beschadigen.

Het risico neemt verder toe wanneer lawaai wordt gecombineerd met trillingen of met stoffen die schadelijk zijn voor het gehoor, zoals ototoxische stoffen en bepaalde oplosmiddelen.

Gehoorbescherming en veiligheid

Lawaai heeft niet alleen invloed op de gezondheid, maar ook op de veiligheid. Slechte hoorbaarheid van alarmsignalen, waarschuwingen of collega’s vergroot de kans op ongevallen, zeker in combinatie met stress en drukte.

RI&E en wettelijke grenswaarden

De RI&E bepaalt of gehoorbescherming nodig is. Hierbij wordt gekeken naar het geluidsniveau, de duur van blootstelling en het type werk.

Belangrijke waarden:

• Vanaf 80 dB(A) of 135 dB(C) piek: gehoorbescherming beschikbaar stellen
• Vanaf 85 dB(A) of 137 dB(C) piek: dragen van gehoorbescherming verplicht
• 87 dB(A) of 140 dB(C) piek: maximale blootstellingsgrens (inclusief demping)

Deze grenswaarde mag nooit worden overschreden. Gebeurt dit toch, dan moet de werkgever direct maatregelen nemen.

Gebruik en verantwoordelijkheid

Werknemers zijn verplicht om de verstrekte gehoorbescherming correct te gebruiken. Bij blootstelling aan lawaai hoort ook periodiek gehooronderzoek (audiometrie), vaak als onderdeel van een PMO.

Goede instructie en toezicht zijn noodzakelijk om het juiste gebruik te borgen.

Werkelijke demping in de praktijk

De dempingswaarden op verpakkingen zijn laboratoriumwaarden. In de praktijk kan de bescherming lager uitvallen door pasvorm, beweging, brillen, baardgroei of combinatie met andere PBM.

Een goede richtlijn is een restgeluidsniveau bij het oor van ongeveer 70–80 dB(A). Lager dan 70 dB(A) kan communicatie en het horen van alarmsignalen belemmeren.

Normering gehoorbescherming

De basisnorm voor gehoorbescherming is de EN 352-reeks:

• Gehoorkappen
• Oordoppen
• Gehoorkappen voor montage op veiligheidshelmen

Elektronische functies, zoals niveau-afhankelijke demping of communicatie, zijn vastgelegd in aanvullende delen van EN 352.

Gehoorbescherming valt onder PBM categorie III (EU 2016/425). Dit betekent dat er sprake is van risico’s met mogelijk blijvende gezondheidsschade en dat extra certificering en toezicht verplicht zijn. 

Typen gehoorbescherming

Er zijn drie hoofdtypen gehoorbescherming: oordoppen, gehoorkappen en otoplastieken. Elk type heeft eigen voor- en nadelen.

Oordoppen

Oordoppen zijn praktisch bij wisselende werkzaamheden en warm weer. Correct inbrengen is cruciaal, maar lastig te controleren. Daardoor wordt de benodigde demping niet altijd gehaald.

Gehoorkappen

Gehoorkappen bieden een stabiele en betrouwbare demping, vooral bij hogere geluidsniveaus. Langdurig dragen kan warm aanvoelen en vraagt goed onderhoud van kussens en dempingsmateriaal.

Otoplastieken

Otoplastieken zijn op maat gemaakt en vaak voorzien van filters. Ze bieden een goede balans tussen bescherming en communicatie en hebben een hoog draagcomfort. Regelmatige controle en onderhoud blijven belangrijk.

Combinaties en elektronica

Het combineren van gehoorbescherming betekent niet dat dempingswaarden simpelweg optellen. Geluid kan ook via andere wegen het oor bereiken, zoals botgeleiding.

Niveau-afhankelijke gehoorbescherming helpt om spraak en alarmsignalen hoorbaar te houden, terwijl schadelijk geluid wordt begrensd.

Effectief gehoorbeschermingsbeleid

Een goed beleid gaat verder dan het verstrekken van PBM. Het vraagt om samenwerking tussen werkgever, preventiemedewerker, arbodienst, leverancier en gebruiker.

Van bronaanpak en RI&E tot selectie, instructie, fit-testen, toezicht en periodieke evaluatie. Door deze keten goed te organiseren, wordt de kans op werkgerelateerde gehoorschade aantoonbaar kleiner.